Trong những ngày Nam Trung Bộ hứng chịu trận mưa lũ lịch sử, song song với những tin tức liên tục về thiệt hại, chúng ta thấy sự xuất hiện của hàng loạt lời kêu gọi ủng hộ đồng bào.
Đáng chú ý, gần như mọi lời kêu gọi đóng góp và các dòng tiền từ thiện đều hướng về một nơi đó là: Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (MTTQVN).
Tính đến 17 giờ ngày 25/11, MTTQVN đã nhận được số tiền hơn 2.000 tỷ đồng từ hàng triệu người dân ủng hộ đồng bào vùng bão lũ.
Đây không phải lần đầu.
Vào thời điểm cơn bão Yagi tàn phá miền Bắc, MTTQVN đã tiếp nhận tổng số tiền ủng hộ lên tới hơn 5.300 tỷ đồng (tính đến ngày 16/2/2025).
Và những lần thiên tai, dịch bệnh khác cũng tương tự.
Khi càng có nhiều tiền từ thiện đổ về một nơi, người ta sẽ càng băn khoăn về câu hỏi: tính minh bạch liệu có được đảm bảo? Và liệu tiền sẽ được dùng như thế nào?
Chuỗi bài “Mặt trận Tổ quốc độc quyền cứu trợ?”
Tại sao MTTQVN gần như độc quyền trong việc tiếp nhận và phân bổ tiền từ thiện?
Đây có lẽ là câu hỏi đầu tiên cần phải trả lời để làm rõ vấn đề nhận và dùng tiền từ thiện của MTTQVN.
Trước hết, cần khẳng định là: nếu xét trên phương diện pháp lý thì MTTQVN không phải “một mình một cõi” trong hoạt động tiếp nhận và phân bổ tiền từ thiện cứu trợ thiên tai. Điều này thể hiện rõ ở khoản 1 Điều 2 của Nghị định số 93/2021/NĐ-CP (Nghị định 93/2021) về vận động, tiếp nhận, phân phối, sử dụng các khoản đóng góp tự nguyện nhằm hỗ trợ khó khăn do thiên tai.
Theo nghị định này, ngoài MTTQVN, các cơ quan khác như Hội Chữ thập đỏ, các bộ, ngành, ủy ban nhân dân (UBND) các cấp và cả các cá nhân, tổ chức đều có quyền vận động, tiếp nhận, phân phối tiền từ thiện.
Khoản 1 Điều 4 Nghị định 93/2021 cũng nêu rõ: “Nhà nước khuyến khích, tôn vinh và tạo điều kiện thuận lợi để các tổ chức, cá nhân tham gia đóng góp tự nguyện và tổ chức vận động đóng góp tự nguyện […]”.
