Từ đầu tháng 12, một tiến trình chính trị quan trọng bậc nhất của quốc gia đã chính thức bắt đầu dù không mấy ai chú ý tới: mùa bầu cử Quốc hội và hội đồng nhân dân các cấp.
Theo dòng sự kiện: Từ ngày 1-10/12, tất cả các tỉnh thành tổ chức vòng hiệp thương thứ nhất. Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, Lâm Đồng, Cần Thơ, Đồng Nai, Thanh Hóa, Đà Nẵng và nhiều địa phương khác đã tổ chức hội nghị hiệp thương lần thứ nhất để lựa chọn ứng viên đại biểu Quốc hội khóa 16 – nhiệm kỳ 2026-20230. Để hiểu tính chất của sự kiện này, xin lấy ví dụ ở TP. HCM.
- Ngày 8/12, sau vòng hiệp thương lần thứ nhất, TP. HCM sẽ giới thiệu 55 người ứng cử cho 38 ghế đại biểu Quốc hội. Thành phố này tuyên bố đảm bảo các cơ cấu được định sẵn. Tuy nhiên, tỷ lệ số lượng ứng viên trong từng cơ cấu không được công bố.
- Theo Nghị quyết 1891 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, TP. HCM được phân bổ 17 địa biểu do trung ương giới thiệu và 21 đại biểu do địa phương giới thiệu.
- Theo kế hoạch chung cho cả nước, hội nghị hiệp thương lần thứ hai sẽ được tổ chức từ 2/2/2026 – 3/2/2026, và hội nghị thứ ba sẽ diễn ra từ 9/2 – 20/2/2026.
Giải thích nhanh: Hội nghị hiệp thương là quá trình dàn xếp tỉ lệ đại biểu và sàng lọc ứng cử viên cho kỳ bầu cử dự kiến sẽ diễn ra ngày 15/3/2026.
Tin này vẫn được mở đọc miễn phí!
Chỉ 30 giây để đăng ký tài khoản miễn phí, nhưng điều này giúp Luật Khoa hiểu độc giả rõ hơn và tiếp tục xuất bản những tin tức đúng với nhu cầu của bạn.
- Đây là hội nghị giữa Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) với các tổ chức thành viên được tiến hành ở trung ương và ở địa phương để thỏa thuận về cơ cấu, thành phần và số lượng người của cơ quan, tổ chức, đơn vị được giới thiệu ứng cử đại biểu Quốc hội, lập danh sách sơ bộ, lựa chọn và lập danh sách những người đủ tiêu chuẩn ứng cử đại biểu Quốc hội.
Theo Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân 2015, ứng viên đại biểu Quốc hội được lựa chọn qua ba hội nghị hiệp thương:
- Hiệp thương lần thứ nhất: thỏa thuận về cơ cấu, thành phần, số lượng người của cơ quan, tổ chức, đơn vị được giới thiệu ứng cử đại biểu Quốc hội trên cơ sở dự kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
- Hiệp thương lần thứ hai: lập danh sách sơ bộ để lấy ý kiến cử tri.
- Hiệp thương lần thứ ba: lập danh sách những người đủ tiêu chuẩn ứng cử đại biểu Quốc hội.
Dưới lá cờ đảng: Các vòng hiệp thương được xem là một trong những cách thức mà Đảng Cộng sản tiến hành để kiểm soát tiến trình bầu cử một cách toàn diện, phản ánh tính chất “đảng cử, dân bầu”.
- Trước mỗi kỳ bầu cử, Quốc hội quyết định trước – dựa trên chỉ đạo của Đảng Cộng sản – tỉ lệ phân bổ ghế theo các tiêu chí khác nhau được gọi là “cơ cấu”.
- Các ứng viên (đặc biệt là các đại biểu tự ứng cử) phải trải qua các vòng xét duyệt gắt gao trước khi được đưa vào danh sách chính thức.
Chuyện cũ nhắc lại: Năm 2021, ông Lương Thế Huy là một trong những đại biểu tự ứng cử hiếm hoi vượt qua các vòng hiệp thương và lọt vào danh sách ứng cử viên đại biểu Quốc hội chính thức. Nhiều người tự ứng cử ngoài Đảng Cộng sản đều không vượt qua các vòng hiệp thương. Trong đó, ông Trần Quốc Khánh đã bị bắt sau khi thông báo sẽ tự ứng cử.
Toàn cảnh:
- Việt Nam là một quốc gia có nền chính trị một đảng nắm quyền toàn diện. Đảng Cộng sản chi phối toàn bộ nền chính trị và đặt các chính đảng khác ngoài vòng pháp luật.
- Theo báo cáo năm 2025 của tổ chức Freedom House, Việt Nam bị đánh giá là quốc gia không tự do, đạt 4/40 điểm về thực thi các quyền chính trị, đạt 0/12 điểm về các tiêu chí thực thi bầu cử. Tổ chức này cho rằng về mặt kỹ thuật, cơ chế bầu cử tại Việt Nam vẫn cho các ứng viên độc lập ra tranh cử nhưng trên thực tế tất cả đều bị cấm.
- Số lượng đại biểu ngoài Đảng Cộng sản giảm dần qua bốn nhiệm kỳ gần đây: 43 (khóa 12), 42 (khóa 13), 21 (khóa 14) và 14 (khóa 15).
Đọc thêm:
- 5 điều ‘biết rồi, khổ lắm, nói mãi’ về Quốc hội
- Phóng sự đặc biệt: Chúng tôi phỏng vấn cử tri về gian lận bầu cử. Đây là những gì họ nói.
