Những điểm “phi báo chí” trong Luật Báo chí (sửa đổi)

Một nhà báo của hãng tin BBC không thể xuất cảnh trong nhiều tháng vì bị công an Việt Nam giữ hộ chiếu và giấy tờ tùy thân. [1]

Người dân hoang mang trước những thông tin về số người chết trong đợt lũ lịch sử ở Nam Trung Bộ. [2][3]

Bộ Công an phát lệnh truy nã nhà báo Lê Trung Khoa – chủ bút tờ Thoibao.de ở Berlin (Đức). [4]

v.v.

Tất cả những sự việc trên đều diễn ra trong thời gian sửa đổi một văn bản quan trọng bậc nhất, định hình cho nền báo chí Việt Nam: Luật Báo chí. [5]

Sáng 10/12, Quốc hội đã thông qua dự thảo Luật Báo chí (sửa đổi) với 437/440 đại biểu tán thành, thống nhất áp dụng từ ngày 1/7/2026. [6]

Báo chí nhà nước mô tả luật mới này bằng những lời tán dương như rằng đây là “chính sách đột phá”, giúp “tháo gỡ vướng mắc”, rồi thì giúp “mở ra nhiều cơ hội phát triển mạnh mẽ”, v.v. [7]

Liệu điều này có đúng không?

Dưới đây là ba điểm nổi bật nhất để bạn có thể nhìn rõ tính “đột phá” của Luật Báo chí (sửa đổi).

Vì cho đến ngày 15/12, toàn văn Luật Báo chí (sửa đổi) vẫn chưa được công bố, do đó các phân tích và so sánh dưới đây sử dụng nội dung bản dự thảo sửa đổi của luật này được công bố hồi tháng Hai năm nay.

Tăng cường sự kiểm soát của đảng: Lần đầu tiên luật hóa mối quan hệ ”báo chí” và “cách mạng” 

Báo chí ở Việt Nam là nền “báo chí cách mạng”, phục vụ Đảng Cộng sản và nhà nước. [8] Điều này từ trước đến nay luôn được truyền thông nhà nước công khai khẳng định một cách tự hào, không hề mảy may che giấu.

Còn nhớ hồi ngày 21/6, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương đã long trọng tổ chức nhiều hoạt động kỷ niệm 100 năm ngày “Báo chí Cách mạng Việt Nam”. [9]

Một trăm năm đó cũng đồng nghĩa với một trăm năm báo chí của một miền, rồi thì của cả nước đồng loạt bị biến thành một công cụ để phục vụ mục tiêu cách mạng, củng cố chế độ, thay vì mục tiêu đưa tin độc lập, trung thực để phục vụ công chúng.