Giải thích nhanh: Thám tử mạng phá án Đoàn Văn Sáng?

Trước khi Công an Lạng Sơn công bố bắt nghi phạm giết người Đoàn Văn Sáng vào ngày 3/12, cộng đồng mạng đã lan truyền “Tài liệu 88 trang” từ cuối tháng 11/2025, dựa trên những video được đăng trên YouTube từ tháng Chín. Tài liệu này là một bản PDF được cho là chứa hồ sơ, bằng chứng liên quan đến một vụ án giết người nghiêm trọng tại xã Hữu Lũng của tỉnh này.

Quan trọng: “Tài liệu 88 trang” đã phân tích, phán đoán chính xác về nghi phạm và hiện trường gây án, trước khi cơ quan điều tra chính thức hành động. Tác giả của những tài liệu này hoàn toàn ẩn danh. Họ đại diện cho những “thám tử mạng”, tức những nhà điều tra nghiệp dư, thường độc lập tiến hành tra án thông qua nghiệp vụ điều tra nguồn mở (open-source intelligence – OSINT).

Theo dòng sự kiện:

Theo khảo sát của phóng viên Luật Khoa, “Tài liệu 88 trang” được lan truyền đầu tiên thông qua nhóm Facebook có tên “OSINT & Cyber Investigation Việt Nam”. Tuy hiện nay không xác định được các tác giả tài liệu là ai, nhưng họ có minh bạch rằng nội dung tài liệu có một phần dựa trên loạt video “Kỳ án Nguyễn Xuân Đạt” mà YouTuber “Kẻ Tò Mò” đăng tải.
Chiều 3/12, Công an tỉnh Lạng Sơn thông báo đã khởi tố và bắt tạm giam Đoàn Văn Sáng về tội giết người. Nạn nhân là ông Nguyễn Xuân Đạt. Ông Sáng hiện đang bị điều tra theo Khoản 1, Điều 123 Bộ luật Hình sự 2015 và có thể phải đối mặt với hình phạt từ 12 năm tù giam đến mức cao nhất là tử hình.

Hồ sơ nhân vật: YouTuber “Kẻ Tò Mò” là ai?

Theo tìm hiểu của phóng viên Luật Khoa, kênh YouTube Kẻ Tò Mò nổi tiếng với các video phân tích và điều tra những vụ án kỳ bí và kinh dị.
Kênh này bắt đầu hoạt động từ cuối năm 2017 nhưng chỉ bắt đầu nổi tiếng và thu hút đông đảo sự chú ý của cộng đồng mạng từ tháng 9/2025 khi cho đăng tải video đầu tiên trong loạt video “Kỳ án Nguyễn Xuân Đạt”.
Tuy nhiên, hiện nay, video đầu tiên về vụ án này đã không còn hiện diện trên kênh. Chủ kênh chỉ cho phép hội viên trả phí xem những phần khác của chuỗi video “Kỳ án Nguyễn Xuân Đạt”.
Mặc dù chỉ là một nhà sáng tạo nội dung, việc chủ kênh YouTube “Kẻ Tò Mò” cùng với một nhóm “thám tử mạng” điều tra và phân tích vụ án thông qua Internet đã thu hút sự chú ý lớn từ cộng đồng mạng.
Đáng chú ý, chỉ hai tuần sau khi “Tài liệu 88 trang” được công khai rộng rãi, cơ quan công an đã bắt giữ nghi phạm được nêu trong tài liệu này.

Giải thích nhanh: Hiện tượng “thám tử mạng” là gì?

Thuật ngữ “thám tử mạng”, tức “online sleuth”, “web sleuth” hay “Internet sleuth”, xuất hiện từ cuối những năm 1990, khi các nhà điều tra nghiệp dư sử dụng những công cụ Internet sơ khai như nhóm tin Yahoo!, các trang web đơn giản và kết nối dial-up để cùng nhau tìm lời giải cho các vụ án nguội, những vụ người mất tích hoặc xác định danh tính cho các thi thể vô danh.
Một trong những đại diện nổi bật cho loại hình thám tử mạng là Todd Matthews, người mở trang TentGirl.com vào năm 1997 để xác định danh tính “Tent Girl,” một thi thể chưa được nhận dạng từ năm 1968.
Các trang mạng thám tử độc lập khác như Stormcritters.com (sau này là Doe Network) cũng ra đời vào cuối thập niên 1990, tập trung vào các vụ mất tích và thi thể vô danh mà không có sự tham gia chính thức của cảnh sát.

Kiến thức mỗi ngày:

Tại Việt Nam, chứng cứ hợp pháp là những thông tin, vật chứng thực tế, được thu thập theo đúng trình tự, thủ tục luật định, dùng để xác định hành vi phạm tội, người thực hiện hành vi và các tình tiết quan trọng khác của vụ án. Bất kỳ người tham gia tố tụng nào, hoặc cá nhân, tổ chức bên ngoài, cũng có thể đóng góp chứng cứ, bao gồm tài liệu, đồ vật hoặc dữ liệu điện tử và trình bày các thông tin liên quan để làm chứng.
Nhiều vụ án oan sai ở Việt Nam vẫn xảy ra do cơ quan điều tra và viện kiểm sát không tuân thủ đúng các quy chuẩn này. Các vi phạm phổ biến điển hình như không cho bị can hoặc bị cáo tiếp cận luật sư kịp thời, dùng nhục hình/ ép cung, hay kết tội dựa hoàn toàn vào lời khai của bị cáo.