4 điểm đáng chú ý trong danh sách Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa mới

Từ khóa 8, Bộ Chính trị áp dụng giới hạn tuổi vào Trung ương: không quá 55 tuổi khi tham gia lần đầu, không quá 60 tuổi khi tái cử, và không quá 65 tuổi nếu tái cử vào Bộ Chính trị.

Các kỳ đại hội sau đều theo nguyên tắc này.

Như vậy, việc ông Tô Lâm vẫn tái đắc cử chỉ có thể được hiểu theo một cách: ông là “trường hợp đặc biệt”, một khái niệm mà đảng thường dùng để chỉ những nhân vật được giữ lại dù không đáp ứng một hoặc nhiều tiêu chí về tuổi, trình độ, hoặc nhiệm kỳ. [2]

Đây cũng là dấu hiệu cho dư luận biết được khả năng ông sẽ tiếp tục giữ vị trí tổng bí thư trong nhiệm kỳ tới là rất cao, và có thể giữ luôn cả vị trí chủ tịch nước như lời đồn.

Xuất thân từ Bộ Công an, ông Lâm cũng là người đứng đầu quá trình mở rộng ảnh hưởng của lực lượng này vào nhiều lĩnh vực cốt lõi của hệ thống chính trị.

Vì thế, chuyện ông có mặt ở Trung ương khóa 14 không chỉ là chuyện một cá nhân vượt tuổi, nó còn là tín hiệu cho thấy vai trò của Bộ Công an sẽ còn tiếp tục tăng lên trong 5 năm tới, đúng như cách mà quyền lực an ninh đã được củng cố trong hai năm vừa rồi.

Phạm Minh Chính và Lương Cường “ra về”

Việc ông Tô Lâm được giữ lại không có nghĩa mọi nhân vật quá tuổi đều có cơ hội tương tự.

Trong khi Tô Lâm được xếp vào nhóm “trường hợp đặc biệt”, Thủ tướng Phạm Minh Chính và Chủ tịch nước Lương Cường, đều quá tuổi theo thông lệ, không tái đắc cử vào Trung ương Đảng khóa 14. [3]

Điều này cho thấy ngoại lệ chỉ dành cho rất ít người, và được tính toán rất kỹ trong bối cảnh quyền lực đang tái sắp xếp.

Phạm Minh Chính cũng xuất thân từ Bộ Công an, và là một trong số rất ít nhân vật giữ được ghế xuyên suốt nhiệm kỳ mà thượng tầng chính trị liên tục biến động: hai tổng bí thư, bốn chủ tịch nước, bốn thường trực Ban Bí thư thay nhau xuất hiện.

Trong khi hàng loạt vị trí cao cấp thay đổi chóng mặt, ông vẫn ngồi vững ghế thủ tướng cho đến cuối nhiệm kỳ.

Vì thế, việc ông không được đưa vào diện “đặc biệt” có thể xem như một cú hạ cánh an toàn: kết thúc trọn nhiệm kỳ mà không gặp trở ngại pháp lý nào.

Dù không tái cử vào Trung ương Đảng, nhiệm kỳ thủ tướng của ông vẫn kéo dài đến tháng 4/2026, khi Quốc hội khóa 16 nhóm họp để thực hiện quy trình miễn nhiệm và bầu nhân sự lãnh đạo mới của bộ máy nhà nước.

Nói cách khác, ông Chính vẫn là thủ tướng đương nhiệm, nhưng không còn nằm trong nhóm quyền lực trung tâm của nhiệm kỳ 2026–2031.

Với Lương Cường lại là câu chuyện khác.

Ông là đại tướng quân đội duy nhất trong nhóm “ngũ trụ” nhiệm kỳ này, nhưng vị thế của ông trong nhiệm kỳ chủ tịch nước vừa qua khá mờ nhạt.

Dù đảm nhiệm cương vị nguyên thủ quốc gia, ông thường xuyên bị Tô Lâm lấn át trong các hoạt động đối ngoại và các sự kiện quan trọng, khiến hình ảnh chủ tịch nước không nổi bật bằng những người tiền nhiệm vốn đã không mấy nổi bật. [4]

Nếu như ông Tô Lâm tiếp tục được giữ lại trong nhóm ngũ trụ, thì việc một nhân vật xuất thân từ quân đội như Lương Cường rời vị trí này lại càng khiến dư luận chú ý hơn đến bộ khung lãnh đạo nhiệm kỳ mới.

Câu hỏi đặt ra là: trong dàn ngũ trụ sắp tới, liệu sẽ có một tướng quân đội khác xuất hiện để giữ thế cân bằng giữa hai lực lượng quân đội và công an hay không?

Quân đội đông, công an giữ vị trí then chốt

Trong danh sách Ban Chấp hành Trung ương khóa 14, lực lượng quân đội có tới 26 đại diện. [5] Đây là con số rất lớn và tăng dần qua từng kỳ, thể hiện quân đội vẫn là một trong những trụ cột quan trọng của bộ máy.

Sự hiện diện đông đảo này trải rộng từ lãnh đạo Bộ Quốc phòng cho tới các quân khu, quân đoàn và quân chủng, tạo thành mạng lưới nhân sự dày đặc ở nhiều cấp khác nhau.

Trong số này, đại tướng Phan Văn Giang, bộ trưởng Quốc phòng, là gương mặt nổi bật nhất.

Ông cũng là một “trường hợp đặc biệt” được giữ lại dù vượt tuổi theo quy định, cho thấy vị trí của ông trong cấu trúc quyền lực hiện tại vẫn rất quan trọng đối với sự ổn định của hệ thống.

Ông Giang cũng được dự đoán sẽ gia nhập nhóm ngũ trụ trong nhiệm kỳ mới. [6]

Ngược lại, lực lượng công an chỉ có 7 đại diện trong Trung ương Đảng khóa 14.

Tuy ít hơn rất nhiều so với quân đội, nhưng điều đáng chú ý là cả 7 đều là những tướng công an giữ vai trò chủ chốt, từ bộ trưởng đến các thứ trưởng.

Số lượng ít nhưng tập trung ở các vị trí có khả năng tác động trực tiếp tới quản lý nội bộ đảng, giám sát an ninh và kiểm soát hệ thống hành chính.

Nổi bật nhất trong nhóm này là Bộ trưởng Công an Lương Tam Quang, người đồng hương Hưng Yên với Tổng Bí thư Tô Lâm.

Dưới sự điều hành của ông, chỉ trong vòng chưa đầy hai năm, Bộ Công an đã nhanh chóng trở thành một kiểu “siêu bộ”, thông qua việc tiếp nhận thêm nhiều chức năng và nhiệm vụ vốn thuộc các bộ, ngành khác. [7]

Tổng thể bức tranh ủy viên Trung ương Đảng khóa 14 cho thấy một sự phân bổ rất rõ:

• Quân đội đông về mặt tổ chức, hiện diện rộng khắp và tiếp tục đóng vai trò chủ lực.
  
• Công an ít người hơn nhưng có vị trí chiến lược, với quyền lực tập trung cao và phạm vi hoạt động ngày càng mở rộng.

Điểm chung của hai lực lượng này là tăng dần số ghế trong BCHTƯ qua các nhiệm kỳ. [8]

Ủy viên miền Bắc chiếm hơn phân nửa số ghế

Nếu chỉ tính 123 ủy viên thuộc khối Trung ương đã có đủ thông tin, bức tranh vùng miền hiện lên khá rõ ràng:

• Miền Bắc: 73 người
  
• Miền Trung: 33 người
  
• Miền Nam: 17 người
  

Số lượng ủy viên xuất thân từ miền Bắc chiếm phần lớn tuyệt đối, tạo thành một ưu thế rõ rệt trong cơ cấu nhân sự cấp cao.

Đáng chú ý, miền Nam có 17 đại diện – con số không chỉ thấp nhất trong ba vùng, mà nếu so sánh, thì chỉ chỉ nhỉnh hơn số ủy viên quê Hưng Yên (13 người) một cách sát sao.

Một tỉnh miền Bắc gần như “tiệm cận” cả một vùng rộng lớn ở phía Nam về số lượng ủy viên Trung ương.

Miền Trung đứng ở vị trí trung gian với 33 người, giữ vai trò quen thuộc là “vùng đệm” trong cấu trúc quyền lực: không áp đảo như miền Bắc nhưng hiện diện đều đặn và ổn định.

Tỷ lệ này phản ánh một thực tế đã kéo dài qua nhiều nhiệm kỳ:

• Miền Bắc vẫn là trung tâm cung cấp nhân sự cấp cao, nơi tập trung các cơ quan đào tạo, quy hoạch và thăng tiến cán bộ.
  
• Miền Nam tiếp tục có sự hiện diện hạn chế hơn, dù là vùng kinh tế – dân số lớn nhất cả nước.

Nhìn từ góc độ cơ cấu, sự chênh lệch vùng miền này không phải hiện tượng mới, mà là một mẫu hình cố định của chính trị Việt Nam hiện đại, tiếp tục được duy trì trong khóa mới.

***

Ngoài bốn điểm đáng chú ý trên, danh sách Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa 14 còn có nhiều điểm nhỏ đáng chú ý khác về cả nhân sự lẫn thay đổi cấu trúc quyền lực.

Tuy nhiên, điều đáng chú ý hơn cả là: nhiều vị trí quan trọng vẫn chưa được công bố. Chính vì vậy, dù danh sách BCHTƯ đã cho thấy một số xu hướng rõ ràng, nhưng câu chuyện quyền lực của nhiệm kỳ 2026–2031 vẫn chưa đi đến hồi kết.

Những gì xuất hiện lúc này mới chỉ là khung sườn.

Diện mạo thật sự của nhiệm kỳ 14 chỉ lộ rõ khi các vị trí đứng đầu được lựa chọn trong thời gian sắp tới.