Đấu tranh cùng người dân đòi bồi thường đất, bà Hồ Thị Hải bị bắt vì tội “lợi dụng các quyền tự do dân chủ”

Điều chưa tỏ: Công an Nghệ An không cho biết “nhiều tài liệu, đồ vật liên quan đến hành vi vi phạm” của bà Hồ Thị Hải là các “tài liệu, đồ vật” gì và có nội dung ra sao. Ngoài ra, cơ quan này cũng không làm rõ “hành vi vi phạm” của bà Hải cụ thể là gì. Báo chí nhà nước đưa tin về vụ việc với nội dung tương tự nhau và không đề cập đến bối cảnh đòi bồi thường đất tại xã Quỳnh Xuân (cũ). 

Ngược dòng sự kiện: Xã Quỳnh Xuân nay là phường Quỳnh Mai (trước năm 2013, xã Quỳnh Xuân thuộc huyện Quỳnh Lưu, sau đó thuộc thị xã Hoàng Mai, hậu sáp nhập hợp nhất thành phường Quỳnh Mai mới) là địa bàn xảy ra nhiều mâu thuẫn trong việc đền bù đất cho người dân trong dự án mở rộng quốc lộ 1A, kéo dài suốt 30 năm qua. 

• Từ năm 1994-1998, 452 hộ dân trên địa bàn xã Quỳnh Xuân không nhận được các đền bù thỏa đáng trong hàng chục năm liền sau khi nhà nước thu hồi đất để mở rộng Quốc lộ 1A đi ngang qua khu vực xã này. 
• Nhiều người dân phường Quỳnh Mai, thị xã Hoàng Mai (sau 2013) đã cùng nhau gửi đơn kiến nghị cho chính quyền nhưng “không được trả lời” trong nhiều năm. 
• Năm 2020, chính phủ đồng ý cấp kinh phí 222 tỷ đồng để bồi thường cho các hộ dân bị mất đất ở ba huyện Quỳnh Lưu, Diễn Châu, Nghi Lộc và thành phố Vinh (cũ). Tuy nhiên, số tiền này là không đủ để chi trả, tỉnh Nghệ An sau đó đã yêu cầu chính phủ cấp thêm chi phí. 
• Sau nhiều năm “dùng dằng”, đến tháng 5/2024 rất nhiều người dân thuộc phường Quỳnh Xuân vẫn không nhận được tiền đền bù và tiếp tục gửi đơn khiếu nại.  
• Tháng 10/2024, huyện Quỳnh Lưu trích ngân sách 69 tỷ đồng để bồi thường cho người dân. Tháng 11/2024, huyện này cho biết tiến độ chi trả đền bù cho người dân đã đạt 97%. 
• Tuy nhiên, đến ngày 31/5/2025, hàng trăm người dân mất đất thuộc huyện Quỳnh Lưu và thị xã Hoàng Mai (trước sáp nhập) vẫn xuống đường biểu tình yêu cầu chính quyền đền bù thỏa đáng. 

Toàn cảnh: Việc bắt giữ bà Hồ Thị Hải xảy ra trong bối cảnh chính quyền đang siết chặt ngôn luận nhằm chuẩn bị cho Đại hội 14 của Đảng Cộng sản (dự kiến diễn ra từ 19-25/1/2026). Trước mỗi kỳ đại hội, công tác tuyên truyền, kiểm soát ngôn luận là một trong những ưu tiên hàng đầu của đảng này. 

• Ngày 8/1, đại diện Bộ Công an tuyên bố “đảm bảo an ninh” trong đó có việc “xử lý nghiêm  hành vi đưa tin xấu độc, xuyên tạc” là ưu tiên hàng đầu của bộ này trong tháng 1/2026.  
• Cùng ngày, Công an Hà Nội đã bắt giữ facebooker nổi tiếng Hoàng Thị Hồng Thái vì tội “chống phá nhà nước” theo Điều 117, Bộ luật Hình sự. 
• Trước đó, từ cuối năm 2025 đến đầu năm 2026, Bộ Công an đã “xử lý” hàng chục chủ tài khoản chia sẻ tin “phản động” của trang thoibao.de, Lê Trung Khoa, Nguyễn Văn Đài và Việt Tân. 
• Điều 331 về tội “lợi dụng các quyền tự do dân chủ” cho phép chính quyền có một phạm vi áp dụng rộng lớn để đàn áp những tiếng nói bất đồng. 
• Theo báo cáo được công bố năm 2025 của tổ chức The 88 Project, quyền tự do ngôn luận tại Việt Nam ngày càng bị kiểm soát chặt chẽ. Trong vòng 5 năm trở lại đây, hàng loạt các tổ chức báo chí độc lập, nhà xuất bản và các tổ chức chống tham nhũng đã buộc phải đóng cửa. 

Tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ – một điều luật hoàn toàn thừa thãi

Có hằng hà sa số điều luật có vấn đề nghiêm trọng trong Bộ luật Hình sự nói riêng và luật Việt Nam nói chung, nhưng Điều 331 của Bộ luật Hình sự là một điều luật có vấn đề… đặc biệt nghiêm trọng. Nó đặc biệt nghiêm trọng vì nó hoàn toàn thừa thãi. Ta hãy đọc nguyên văn điều luật này: [1] Điều 331. Tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân 1. Người nào lợi dụng các quyền tự […]