Sau hàng loạt tranh cãi về việc vinh danh “Nỗi buồn chiến tranh” của Bảo Ninh hồi cuối năm 2025, tiểu thuyết này mới đây đã bị “xét lại” và rút tên khỏi danh sách 50 tác phẩm tiêu biểu của Việt Nam sau ngày thống nhất.
Theo dòng sự kiện: Sáng 9/1, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTT&DL) ra thông cáo báo chí về quyết định đưa tiểu thuyết “Nỗi buồn chiến tranh” ra khỏi danh sách 50 tác phẩm văn học, nghệ thuật tiêu biểu sau ngày đất nước thống nhất (1975-2025).
- Nguyên nhân của việc rút tên tác phẩm này được Bộ VHTT&DL đưa ra là do rà soát tiêu chí và đánh giá lại quá trình bình chọn, đồng thời “trao đổi, lắng nghe ý kiến và tôn trọng nguyện vọng của tác giả”.
- Bộ VHTT&DL cũng cho biết vào ngày 7/1, Bộ này đã nhận được thư của Bảo Ninh, trong đó có nêu nguyện vọng của tác giả về việc rút tiểu thuyết của mình ra khỏi danh sách được vinh danh.
Bối cảnh: Sau khi Bộ VHTT&DL công bố kết quả bình chọn 50 tác phẩm văn học và nghệ thuật biểu diễn tiêu biểu của Việt Nam trong giai đoạn sau thống nhất vào sáng 30/11, những tranh cãi gay gắt đã nổ ra liên quan đến việc tiểu thuyết “Nỗi buồn chiến tranh” của Bảo Ninh có mặt trong danh sách này.
Tin này vẫn được mở đọc miễn phí!
Chỉ 30 giây để đăng ký tài khoản miễn phí, nhưng điều này giúp Luật Khoa hiểu độc giả rõ hơn và tiếp tục xuất bản những tin tức đúng với nhu cầu của bạn.
- Cuộc tranh cãi bắt đầu khi Trung tướng Nguyễn Thanh Tuấn – nguyên cục trưởng Cục Tuyên huấn, Tổng cục Chính trị của Quân đội Nhân dân Việt Nam – công khai phản đối quyết định vinh danh trên của Bộ VHTT&DL. Trên trang Facebook cá nhân, ông Tuấn yêu cầu ban tổ chức thu hồi quyết định vinh danh đối với tác phẩm của Bảo Ninh. Ông cho rằng tiểu thuyết này “có mùi phản trắc được lồng ghép nhằm hạ thấp phẩm chất anh hùng của quân đội”, cũng như thể hiện xu hướng “lật sử thông qua văn học nghệ thuật”.
Bài viết của ông Tuấn nhận được nhiều sự đồng tình từ những người tự nhận là các cựu chiến binh.
Tiếp đó, Giáo sư Nguyễn Cảnh Toàn cũng có một bài đăng nêu quan điểm tương tự ông Tuấn, chỉ trích tác phẩm của Bảo Ninh mang tư tưởng “phản bội”, “xuyên tạc lịch sử”. Bài viết này nhận được gần 200 lượt chia sẻ.
Chưa hết, Đại học Fulbright còn bị chỉ trích vì từng gọi Bảo Ninh là “nhà văn nổi tiếng nhất Việt Nam”. - Ở chiều ngược lại, có nhiều người lên tiếng tán đồng với việc vinh danh “Nỗi buồn chiến tranh”. Nhà phê bình văn học Phạm Xuân Nguyên khẳng định việc tôn vinh tác phẩm là “xứng đáng” vì những giá trị nhân văn và hiện thực của tác phẩm này.
Nhà báo Phạm Mỹ cũng cho rằng “Nỗi buồn chiến tranh” mang lại “sự thật trần trụi của cuộc chiến, của những linh hồn không kịp trở về đời sống bình thường”.
Ngoài ra, có rất nhiều bài đăng và bình luận khác trên mạng xã hội ghi nhận giá trị hiện thực của tác phẩm này.
Nhìn lại: Đây không phải lần đầu “Nỗi buồn chiến tranh” bị xem xét lại sau khi vinh danh. Tác phẩm này từng được trao Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam năm 1991, nhưng sau đó bị thu hồi do nhiều ý kiến phản ứng.
Tác giả và tác phẩm:
- Bảo Ninh tên thật là Hoàng Ấu Phương, sinh tại Nghệ An, ông là cựu binh tại chiến trường Tây Nguyên.
Năm 2017, Bảo Ninh từng gây tranh cãi vì xuất hiện trong một phim tài liệu của Mỹ và phát biểu rằng kháng chiến chống Mỹ là một “cuộc nội chiến”. - Tiểu thuyết “Nỗi buồn chiến tranh” được in lần đầu vào năm 1987, kể câu chuyện về người lính tên Kiên, với bối cảnh đan xen giữa hiện thực hậu chiến và những ký ức chiến trường cùng mối tình đầu với cô gái tên Phương.
Trên thế giới, “Nỗi buồn chiến tranh” được biết đến là một tiểu thuyết nổi bật về đề tài chiến tranh và được dịch ra khoảng 20 ngôn ngữ. Bảo Ninh cũng nhận được nhiều giải thưởng quốc tế với tác phẩm này như Giải thưởng châu Á của báo Nikkei (2011), giải Simhun của Hàn Quốc (2016) và Giải Văn học châu Á (2018) .
Dưới lá cờ đảng: Trong thể chế một đảng, Việt Nam thi hành một chính sách kiểm duyệt gắt gao về lịch sử, tự do học thuật và tự do ngôn luận nói chung.
- Truyền thống ca ngợi Quang Trung và phong trào Tây Sơn, đồng thời chỉ trích Gia Long và triều Nguyễn của giới nghiên cứu lịch sử trong nước, đặc biệt là ở miền Bắc đã nhiều lần đưa đến những cuộc tranh cãi không dứt về hai nhân vật lịch sử này. Gần nhất là tranh cãi quanh việc sách giáo khoa lịch sử bị cho là chỉ nhắc đến nhân vật Nguyễn Ánh mà bỏ qua nhân vật Quang Trung và phong trào Tây Sơn, khiến Bộ Giáo dục đã phải lên tiếng giải thích.
- Năm 2025, nhiều người đã bị dư luận đấu tố vì cho rằng họ cho rằng họ không yêu nước. Trong đó, có những người nổi tiếng như Trấn Thành, Bằng Kiều bị báo chí nhà nước lẫn các trang mạng thân chính quyền chỉ trích vì có những bài viết hay động thái bị cho là không phù hợp với tinh thần kỷ niệm 80 năm Quốc khánh.
- Năm 2013, Đại học Sư phạm Hà Nội thu hồi bằng thạc sĩ của nhà nghiên cứu Đỗ Thị Thoan (Nhã Thuyên) do luận văn năm 2010 của cô bàn về chủ đề nhạy cảm về chính trị là thơ của nhóm Mở Miệng.
- Một nghiên cứu của Tiến sĩ Thuy Nguyen vào năm 2022 cho thấy chính sách kiểm duyệt của nhà nước đã gây ra nạn tự kiểm duyệt rộng rãi trong học giới.
Đọc thêm:
