Biệt giam ở Việt Nam: Hình phạt trong lòng hình phạt

Gia đình của tù nhân chính trị Trịnh Bá Tư ở Hà Nội. Mỗi tháng, hoặc mỗi hai tháng – tùy trại giam cho phép – họ đi hơn 500 cây số vào Trại 6 ở Nghệ An thăm nuôi anh. Nếu không có gì thay đổi, họ sẽ còn phải tiếp tục thăm nuôi anh – cũng như hai người khác trong gia đình anh cũng đang thụ án tù là Cấn Thị Thêu và Trịnh Bá Phương – cho đến hết cái án tám năm tù của anh vào năm 2028.

Nhưng lần thăm nuôi ngày 1/12/2025 khác với thường lệ, bởi khi đó Tư đang bị biệt giam, không được tiếp xúc với ánh sáng mặt trời, và không được nhận thư từ của gia đình.

Gia đình anh cho rằng đây là biện pháp trả thù của trại giam sau khi Tư phản ánh về điều kiện giam giữ khắc nghiệt tại đây. 

Và Tư – một nhà hoạt động nông dân – không phải là người duy nhất bị biệt giam trong nhà tù Việt Nam.

Biệt giam trong luật Việt Nam: giới hạn rõ ràng trên giấy

Biệt giam, hay giam giữ một người trong điều kiện cô lập gần như tuyệt đối, từ lâu đã được xem là một trong những hình thức đối xử nghiêm khắc nhất trong hệ thống trại giam. 

Cộng đồng quốc tế đang hạn chế và phản đối mạnh mẽ biện pháp này do tác động nặng nề đối với sức khỏe thể chất và tinh thần. 

Tuy nhiên, tại Việt Nam, biệt giam vẫn tồn tại như một “vùng xám” pháp lý: được quy định là biện pháp kỷ luật ngắn hạn, nhưng trên thực tế lại bị kéo dài, thiếu minh bạch, đặc biệt đối với các tù nhân lương tâm và nhà hoạt động xã hội. [1]

Những diễn biến gần đây tại Trại giam số 6 tại Nghệ An (Trại 6), cùng với các báo cáo quốc tế được công bố trong năm 2024-2025, cho thấy biệt giam không chỉ là vấn đề cá biệt mà là một thực trạng có tính hệ thống trong cách quản lý và trừng phạt tù nhân tại Việt Nam.