Biểu tình, đi bão hay gây rối trật tự công cộng – Kỳ 1: Tiếp cận từ quyền tự do ngôn luận

Ngày 26/1, Công an TP. Hà Nội đã ra quyết định tạm giữ hình sự đối với năm trên tám đối tượng về hành vi gây rối trật tự công cộng. [1] Theo đó, nhóm này bị cáo buộc quấy rối tình dục một phụ nữ và đánh nhau với người đi cùng nạn nhân trong bối cảnh người dân Hà Nội “đi bão” sau chiến thắng của đội tuyển bóng đá U23 Việt Nam.

Trước đó, ngày 15/1, Cơ quan Cảnh sát Điều tra Công an TP. Hà Nội cũng tạm giữ hình sự đối với bà Lê Thị Hà để điều tra về hành vi “gây rối trật tự công cộng”. [2] Được biết, bà Hà đã đến trước Văn phòng Trung ương Đảng “căng băng rôn, khiếu kiện trái quy định”.

Thoạt nghe, hai sự kiện trên có vẻ chẳng liên quan gì đến nhau. Việc ăn mừng chiến thắng bóng đá thường được nhìn nhận như biểu hiện của niềm tự hào dân tộc, trong khi hình ảnh người dân căng băng rôn, biểu ngữ, xếp hàng dài dưới các con phố gần các khu vực cơ quan nhà nước thì được xem là “gây rối” và hình ảnh này không nên xuất hiện nhiều. [3]

Tuy nhiên, khi những sự việc này dẫn đến tình trạng xô xát, ùn tắc giao thông hoặc cản trở sinh hoạt xã hội thì cơ quan chức năng ngay lập tức có thể ban bố những biện pháp ngăn chặn hành chính, thậm chí hình sự. 

Điều này phản ánh rất rõ về cách mà nhà cầm quyền đang muốn cổ xúy điều gì bằng các công cụ pháp trị nhằm điều chỉnh các hoạt động biểu đạt xã hội trong việc ghi nhận, bảo vệ và giới hạn các quyền cá nhân trong thực tế.

Ngôn luận và Tự do ngôn luận

Tuần hành “đi bão” hay đi biểu tình đều là biểu hiện của ngôn luận (speeches). Thông qua đó, chúng hàm chứa các yếu tố sau: