Đảng Cộng sản kiểm soát bầu cử Quốc hội Việt Nam như thế nào?

Việt Nam là một quốc gia độc đảng nhưng lại có các định chế được thiết lập chi tiết về bầu cử Quốc hội và Hội đồng Nhân dân các cấp.

Điều này có nghĩa là bầu cử, dù không có cạnh tranh đảng phái, có ý nghĩa nhất định trong hệ thống chính trị Việt Nam.

Theo giáo sư Edmund Malesky thuộc đại học Duke ở Hoa Kỳ, một chuyên gia nghiên cứu về bầu cử ở Việt Nam, chính quyền Việt Nam đặc biệt coi trọng bầu cử vì “chúng là cơ hội rất quan trọng để chính quyền khơi dậy sự quan tâm với các sự kiện chính trị và củng cố tính chính danh của họ qua minh chứng về sự tham gia bầu cử.” [1][2]

Tính chính danh ở đây không phải qua cạnh tranh bầu cử, mà qua một hệ thống bầu cử với quy trình ứng cử được kiểm soát chặt chẽ và quá trình bầu cử được huy động mạnh để đạt kết quả như trung ương mong muốn với số cử tri đi bầu và số phiếu bầu gần như tuyệt đối.

Đảng Cộng sản Việt Nam đã kiểm soát quá trình bầu cử như thế nào để đạt được mục tiêu đó?

Dưới đây là những nét chính cần biết về kiểm soát bầu cử ở Việt Nam, trước thềm bầu cử Quốc hội khóa XVI vào tháng Ba sắp tới.

Các quy định pháp luật về bầu cử Quốc hội

Điều 7 Khoản 1 Hiến pháp 2025 quy định nguyên tắc cơ bản của bầu cử Quốc hội là “phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín.” [3]

Điều 27 Hiến pháp quy định quyền ứng cử: “Công dân đủ mười tám tuổi trở lên có quyền bầu cử và đủ hai mươi mốt tuổi trở lên có quyền ứng cử vào Quốc hội, Hội đồng nhân dân…”

Điều 117 Khoản 1 Hiến pháp quy định vai trò của Hội đồng Bầu cử: “Hội đồng bầu cử quốc gia là cơ quan do Quốc hội thành lập, có nhiệm vụ tổ chức bầu cử đại biểu Quốc hội…”