Hơn 1.300 xe nông sản mắc kẹt tại biên giới vì Nghị định 46, Thủ tướng vẫn yêu cầu “không để ách tắc” hàng hóa

• Tại nhiều cửa khẩu biên giới, lượng nông sản và thực phẩm bị ùn tắc đang ở mức đáng lo ngại. Cụ thể, tại cửa khẩu quốc tế Kim Thành (Lào Cai) đang tồn khoảng 300 xe chở rau, củ, quả tươi sống cùng hàng bánh kẹo chưa có kết quả kiểm tra an toàn thực phẩm; cửa khẩu Hoa Lư (Đồng Nai) có 251 xe chứa sắn lát và chuối cũng trong tình trạng tương tự. 
• Các điểm khác trên cả nước cũng ghi nhận số lượng lớn phương tiện chở thực phẩm bị ách tắc, gồm Lao Bảo (Quảng Trị) 50 xe, Dinh Bà (Đồng Tháp) 100 xe, Vĩnh Xương (An Giang) 200 ghe thuyền, Thường Phước (Đồng Tháp) 200 ghe thuyền và Tịnh Biên khoảng 200 xe, v.v.  gây áp lực lớn cho việc lưu thông hàng hóa dịp cuối năm.
• Các lô hàng trên đều chưa có kết quả kiểm tra an toàn thực phẩm để đủ điều kiện thông quan.

Luật “đánh úp” dân:

• Theo Cục Hải quan, nguyên nhân chính của tình trạng ùn ứ là do các đơn vị thực hiện kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm tạm ngưng cấp giấy chứng nhận kiểm dịch và kiểm tra an toàn thực phẩm đối với các lô hàng thực phẩm nhập khẩu có nguồn gốc từ thực vật và động vật, theo quy định tại Nghị định số 46/2026.
• Mặc dù Nghị định số 46/2026 và Nghị quyết số 66.13/2026 đã quy định nội dung chuyển tiếp liên quan đến tự công bố và đăng ký bản công bố sản phẩm, cũng như cơ quan kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm đối với thực phẩm nhập khẩu, nhưng hiện chưa có quy định cụ thể về trình tự kiểm tra nhà nước trong giai đoạn chuyển tiếp.
• Điều này khiến các cơ quan chức năng thiếu cơ sở pháp lý để ban hành thông báo kết quả xác nhận thực phẩm đạt yêu cầu nhập khẩu, dẫn đến việc hàng hóa không thể thông quan.

Cơ quan nhà nước nói gì? Theo Cục Hải quan, thực phẩm nhập khẩu qua các cửa khẩu, đặc biệt tại khu vực biên giới, chủ yếu là nông sản và hoa quả tươi sống dễ hư hỏng, hoặc các mặt hàng bánh kẹo, thực phẩm có hạn sử dụng ngắn.

• Việc không được thông quan kịp thời có nguy cơ gây hư hỏng hàng hóa, phát sinh chi phí lưu kho, lưu bãi, lưu công và tiền phạt do chậm giao hàng, từ đó làm gia tăng thiệt hại và khó khăn cho doanh nghiệp.

Doanh nghiệp nói gì? Tại cảng Cát Lái (TP. HCM), nhiều container thực phẩm đang bị ùn ứ. Một doanh nghiệp ở Bình Phước cho biết toàn bộ lô hàng hạnh nhân và hạt óc chó nhập từ Mỹ để phục vụ thị trường Tết hiện phải lưu kho, lưu bãi trong điều kiện không đảm bảo, đứng trước nguy cơ hư hỏng.

• Doanh nghiệp này cho biết mỗi container thực phẩm có giá trị lên tới vài tỷ đồng, phần lớn là vốn vay. Nếu hàng hóa không được thông quan đúng hạn, lô hàng có thể bị hư hỏng, hợp đồng bị hủy, dẫn tới chi phí bồi thường có thể vượt giá trị thực của container.
• “Chúng tôi nhập hàng theo hợp đồng đã ký, nhưng hiện không giao được sẽ phải bồi thường cho khách. Mỗi container trị giá khoảng 4 tỷ đồng, tiền phạt hợp đồng thậm chí có thể gấp đôi giá trị lô hàng,” bà chủ doanh nghiệp trên chia sẻ với tờ VnExpress.
• Trả lời phỏng vấn của VnExpress, ông Lê Tân Tiến, giám đốc công ty tiếp vận Venus chuyên dịch vụ thông quan tại sân bay Nội Bài, cho biết tất cả các lô thực phẩm nhập khẩu, bao gồm trái cây, thực phẩm đông lạnh, thủy sản và thịt cá, đều đang chịu ảnh hưởng từ tình trạng ách tắc. “Hàng để lưu kho vài ngày rất dễ hư hỏng, doanh nghiệp muốn hủy bỏ cũng không được, nhập về lại cũng gặp khó khăn. Thiệt hại là rất lớn,” ông Tiến nhận định.