Jimmy Lai bị kết án hay sự lật lọng của “nhất quốc lưỡng chế”?

Sự kiện Jimmy Lai bị kết án 20 năm tù sáng ngày 9/2/2026 để lại nhiều dư chấn bàng hoàng trong lòng dư luận. 

Để hiểu về sự kiện này, thì nó dài, nhưng việc Jimmy Lai bị bắt là hệ quả lâu dài, là giọt nước tràn ly của vô số sự biến chính trị. 

Jimmy Lai là ai?

Jimmy Lai (Lê Trí Anh) là một doanh nhân truyền thông và nhân vật ủng hộ phong trào dân chủ nổi tiếng ở Hồng Kông. Ông là người sáng lập tờ báo Apple Daily – một trong những tờ báo độc lập lớn nhất trước khi bị đóng cửa vào năm 2021. [1]

Ông cũng là một trong những chỉ trích gay gắt nhất chính quyền Trung Quốc và Bắc Kinh. Lai bị cảnh sát Hồng Kông bắt giữ vào tháng 8 năm 2020 với cáo buộc “vi phạm luật an ninh quốc gia mới của lãnh thổ” theo Luật An ninh Quốc gia (National Security Law – NSL), mở đầu cho chuỗi truy tố kéo dài nhiều năm. [2]

Tòa án Hồng Kông vào ngày 9/2/2026 đã quyết định kết án Jimmy Lai 20 năm tù với 2 tội danh chủ yếu: [3]

• Âm mưu “hợp tác với thế lực nước ngoài” (conspiracy to collude with foreign forces) 
• Âm mưu xuất bản tài liệu kích động phản loạn (conspiracy to publish seditious materials) 

Các cáo buộc này đều được xét theo NSL do Bắc Kinh áp đặt tại Hồng Kông từ năm 2020. [4]

Chuyện gì xảy ra về “nhất quốc lưỡng chế”?

Để hiểu rõ hơn câu chuyện Jimmy Lai có lẽ cần nhìn về lịch sử Hồng Kông – Trung Quốc và chuyện “nhất quốc lưỡng chế”.

Thất bại trong cuộc Chiến tranh nha phiến lần thứ nhất (1839 – 1842), Trung Quốc buộc nhượng Hồng Kông lại cho Anh theo Hiệp ước Nam Kinh (ký ngày 29/08/1842), trở thành thuộc địa của Anh theo sắc lệnh của Nữ hoàng Anh vào năm sau đó. [5] Vào năm 1898, Anh thuê phần còn lại của Hồng Kông – Tân Giới (New Territories) – trong 99 năm, mở đầu cho một giai đoạn huy hoàng của lịch sử Hồng Kông với một nền dân chủ rực rỡ đồng thời là trung tâm tài chính toàn cầu vận hành theo mô hình pháp trị kiểu Anh nhờ sự sầm uất của thương cảng.