Chính phủ ban hành nghị định có hiệu lực ngay lập tức nhưng không có hướng dẫn thi hành cụ thể, cơ quan nhà nước bị động, doanh nghiệp khốn đốn, chuyên gia bất bình.
Theo dòng thời sự: Ngày 26/1, Chính phủ ban hành Nghị định số 46/2026 “Quy định chi tiết thi hành một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm”. Nghị định 46 có hiệu lực ngay lập tức, tức là ngay trong ngày 26/1, trong khi vẫn còn thiếu các hướng dẫn cụ thể về thực thi. Cụ thể:
- Trước khi hàng hóa nhập khẩu được thông quan, hàng hóa cần phải qua một bước quan trọng để kiểm định chất lượng gọi là “kiểm tra nhà nước”.
- Khoản 5, Điều 54 về “Điều khoản chuyển tiếp” của nghị định này quy định: “Quyết định giao hoặc chỉ định cơ quan kiểm tra nhà nước đối với thực phẩm nhập khẩu của bộ quản lý ngành đã ban hành trước thời điểm Nghị định này có hiệu lực thi hành sẽ có hiệu lực đến hết ngày 31 tháng 3 năm 2026.”
- Tuy nhiên, Nghị định 46 không nêu rõ phương thức “kiểm tra nhà nước” theo phương thức cũ (của quy định trước) hay theo quy định mới (đang không có hướng dẫn cụ thể).
- Do đó, tất cả các cơ quan kiểm định của chính quyền từ Nam ra Bắc đã “tạm ngừng tiếp nhận hồ sơ” đăng ký kiểm tra nhà nước, dẫn đến tình trạng ùn tắc nghiêm trọng tại các cửa khẩu.
Điều chưa tỏ: Nghị định 46 có hiệu lực ngay lập tức vào ngày ký, ngày 26/1. Theo Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025, thời điểm có hiệu lực của bất kỳ văn bản quy phạm pháp luật nào là “không sớm hơn 45 ngày” kể từ ngày thông qua hoặc ký ban hành đối với văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan nhà nước ở trung ương. Luật này có quy định, chỉ trong trường hợp “ban hành theo trình tự, thủ tục rút gọn và trong trường hợp đặc biệt” thì quy định đó mới có hiệu lực ngay lập tức. Hiện chưa rõ Nghị định 46 có rơi vào các “trường hợp đặc biệt” theo quy định hay không.
Doanh nghiệp khốn đốn: Từ ngày 26/1-31/1, hàng nghìn doanh nghiệp khốn đốn chờ thông quan tại các cửa khẩu.
- Ngày 30/1, theo thống kê của Cục Hải quan, tại cửa khẩu quốc tế Kim Thành (Lào Cai) có khoảng 300 xe nông sản tươi sống (rau, củ quả), cửa khẩu Hoa Lư (Đồng Nai) có 251 xe, Lao Bảo (Quảng Trị) 50 xe, Dinh Bà (Đồng Tháp) 100 xe, Vĩnh Xương (An Giang) 200 xe chờ thông quan, v.v.
- Tại cảng Cát Lái (TP. HCM), nhiều container thực phẩm đang bị ùn ứ. Một doanh nghiệp ở Bình Phước cho biết mỗi container thực phẩm có giá trị lên tới vài tỷ đồng, phần lớn là vốn vay. Nếu hàng hóa không được thông quan đúng hạn, lô hàng có thể bị hư hỏng, hợp đồng bị hủy, dẫn tới chi phí bồi thường có thể vượt giá trị thực của container.
- Anh Nguyễn Thắng, chủ một doanh nghiệp tại TP. HCM phản ánh với báo Dân Trí: “Hàng đông lạnh buộc phải nằm chờ tại cảng, không bị hư hỏng ngay nhưng doanh nghiệp phải gánh chi phí lưu container, lưu bãi và tiền điện rất lớn, tính theo ngày, gây thiệt hại nặng nề.”
Chuyên gia bất bình: Việc ban hành một nghị định có tác động rộng lớn, có hiệu lực ngay lập tức nhưng lại còn nhiều bất cập khiến cho nhiều chuyên gia bày tỏ sự bất bình.
- Theo ông Nguyễn Minh Đức, chuyên gia luật và chính sách công, Ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và công nghiệp Việt Nam (VCCI) nhận xét: “Giai đoạn 2017 – 2024, mỗi năm có khoảng 10 nghị định có hiệu lực cùng ngày ký. Giai đoạn 2001 – 2016, số lượng này rất ít, nhiều năm không có và nếu có chỉ một hai văn bản. Thú vị là giai đoạn từ năm 2000 trở về trước, Nghị định có hiệu lực cùng ngày ký khá phổ biến.”
- Ông Đức cho rằng, vấn đề nằm ở chỗ tác động rộng lớn của Nghị định 46, trong khi trước đó các nghị định có hiệu lực kể từ ngày ký chỉ “mang tính nội bộ Nhà nước như điều chỉnh phân công nhiệm vụ, hay ban hành Điều lệ của một tập đoàn quốc doanh” – ông Đức phân tích.
- Bà Vũ Kim Hạnh, chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam chất lượng cao chia sẻ trên trang cá nhân, bày tỏ sự kinh ngạc về cách quyết định, ban hành nghị định này. “50 trang ấy, có biết bao nhiêu qui định lạ, đôi chỗ “choảng nhau” chan chát, nếu nghiên cứu, 5 ngày biết có “thủng” chưa, mà…thực hiện ngay khi ban hành”, bà viết. Nghĩ về các doanh nghiệp, bà cho rằng “thấy trước là họ không có Tết rồi. Mà còn thiệt hại không sao kể xiết, từ nông sản tươi đến thực phẩm bao gói nhập khẩu.”
- Nhà quan sát Phạm Ngọc Hưng cho rằng: “Phải trả quyền làm luật về cho Quốc hội.” Ông Hưng nhận xét dù Nghị định 46 có những điểm cải tiến so với quy định cũ, nhưng “nhìn chung Nghị định 46 là một bước lùi”.



Bài mới nhất
Năm 2025 của Luật Khoa
AI và sự thoái hóa tư duy: Khi thế hệ mới mất dần năng lực phản biện
18 tháng Tô Lâm: Cải cách hay hỗn loạn?
Quốc gia Việt Nam: Tình thế NAN GIẢI của Bảo Đại
Vua Gia Long cầu viện Xiêm La: Gian trá hay thông minh?
Vì sao Mỹ có quyền can thiệp vào Việt Nam?
Vụ tấn công đồn công an tại Đắk Lắk: Y Quỳnh B’Đắp nói Nguyễn Đình Thắng “chỉ đạo”
Xung đột Thái – Cam: Việt Nam nên lo Trung Quốc “đổ thêm thuốc nổ?
Đang tải thêm bài viết...
Không còn bài viết nào khác