“Những lá thư xa nhà” của Trần Huỳnh Duy Thức: chiêm nghiệm nhân sinh từ sau song sắt

Cuốn sách điện tử “Những lá thư xa nhà – Thời đại của quyền con người, dòng chảy mềm và tư duy sâu” tập hợp 32 lá thư của Trần Huỳnh Duy Thức – kỹ sư, doanh nhân, nhà bất đồng chính kiến, gửi về gia đình trong gần 16 năm ông bị giam giữ (2009-2024) với tội danh “hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân”. Những lá thư này được tác giả chọn lọc và công khai trên mạng cuối năm 2025, một năm sau khi ông được trở về nhà, mà nói đúng ra là bị ép ra tù. 

Tác giả khẳng định “Những lá thư xa nhà” không phải là một công trình nghiên cứu khoa học và cũng chẳng phải là lời than vãn của một tù nhân. Đó là tập hợp suy tư của ông về lịch sử thế giới và Việt Nam; mà ông gọi là “dòng chảy”, là cuộc đối thoại trong tâm tưởng mà cựu tù nhân lương tâm này đã thực hiện mỗi ngày với người thân trong gia đình. 

Cuốn sách giúp người đọc điểm lại những sự kiện nổi bật của Việt Nam và những vấn đề đầy tính thời sự của thế giới: cuộc chiến thương mại Mỹ – Trung, cuộc xung đột Nga và Ukraina, chiến lược bá quyền công nghệ của Trung Quốc, quan hệ Việt – Trung, v.v.

Trào lưu mềm

Cuốn sách mở đầu bằng bức thư năm 2018 và đề cập tới sự kiện Việt Nam và Liên minh châu Âu (EU) rà soát lần cuối nội dung Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA). Hiệp định này đã bị trì hoãn ký từ cuối năm 2015 xuất phát từ môi trường và nhân quyền. 

Theo tác giả, lịch sử nhân loại không đi theo đường thẳng, mà là sự tương tác giữa hai lực lượng: trào lưu cứng và trào lưu mềm. “Trào lưu mềm” là những cuộc cách mạng khoa học xã hội để làm thay đổi nhận thức của con người về sự phát triển của xã hội. “Trào lưu cứng” là những cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật để làm thay đổi năng lực sản xuất dựa trên khoa học và công nghệ. Xuyên suốt cuốn sách này, tác giả muốn chứng minh với độc giả rằng: Trào lưu mềm nhất thiết phải đi trước. Những phong trào dân chủ hóa ở châu Âu vào cuối thế kỷ 18 đã mở đường cho nên cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật nổi tiếng đầu thế kỷ 19.