Việt Nam có khả năng xảy ra cách mạng màu không?

Cứ ở đâu trên thế giới nổ ra biểu tình lớn chống chính quyền, truyền thông nhà nước Việt Nam thường gọi đó là “cách mạng màu”.

Trong nước, cứ ai bày tỏ quan điểm trái chiều một chút, lập tức có người cảnh báo: “Muốn làm cách mạng màu hả?”

Chính quyền cảnh giác, và một bộ phận người dân dùng cụm từ đó để chụp mũ nhau.

Điểm chung của cả hai nhóm là một nỗi lo: liệu Việt Nam có thể lặp lại kịch bản ở Georgia, Ukraine, hay Kyrgyzstan? Liệu có nổ ra một cuộc nổi dậy ôn hòa làm thay đổi cấu trúc quyền lực?

Để trả lời câu hỏi này, không cần cảm tính. Chỉ cần nhìn lại cách các cuộc cách mạng màu từng diễn ra, rồi soi vào Việt Nam hôm nay, xem xem điều gì đã có và điều gì còn thiếu.

Cách mạng màu là gì?

Luật Khoa tạp chí có một bài viết khá chi tiết về chủ đề này. [1] Vì vậy, trong bài này, chỉ điểm lại vài điểm cần thiết.

Hiểu cơ bản, cách mạng màu là những cuộc biểu tình ôn hòa quy mô lớn nhằm buộc chính quyền phải thay đổi hoặc tổ chức lại bầu cử, chứ không dùng bạo lực hay đảo chính quân sự nhằm lật đổ chính quyền.

Ngòi nổ của các cuộc cách mạng màu thường đến từ một sự kiện cụ thể khiến cho nỗi bất mãn tích tụ nhiều năm bùng lên. Sự kiện đó có thể là một vụ gian lận bầu cử, tham nhũng lớn, một quyết định chính trị gây phẫn nộ, hoặc kinh tế bị khủng hoảng nghiêm trọng.

Lưu ý rằng, những điều liệt kê trên thường chỉ là “giọt nước tràn ly”, chứ không phải nguyên nhân gốc rễ.

Diễn biến chung thường là:

1. Biểu tình bùng phát và lan rộng, thu hút nhiều tầng lớp xã hội.
2. Hình thành biểu tượng chung (màu, hoa…) để tạo sự đoàn kết.
3. Tạo áp lực liên tục lên chính quyền thông qua đình công, tuần hành, truyền thông và thương lượng chính trị.

Quan trọng nhất,mục đích của các cuộc cách mạng màu thường là những đòi hỏi rất thực tế: chấm dứt tham nhũng, yêu cầu lãnh đạo từ chức, mở rộng quyền tự do, minh bạch hoặc đưa đất nước vào một con đường phát triển hơn, dân chủ hơn.