Tuy nhiên, sự tồn tại của Cổng Công khai không bảo đảm là mọi thông tin đều được cập nhật và sẵn có cho mọi người dân. Rất nhiều tập tin dữ liệu không tồn tại hoặc không thể tải về từ trang này.
Bài này dựa trên một số dữ liệu về công khai tài chính thu thập được trên các cổng thông tin cấp bộ và cấp tỉnh. [2] Số liệu mới nhất có thể tìm thấy về quyết toán chi ngân sách cho các cơ quan, tổ chức cấp tỉnh là năm 2021. Luật Khoa tạp chí sẽ tiếp tục thu thập thông tin về các địa phương khác qua các năm và cập nhật dữ liệu khi có thể.
Toàn bộ hệ thống chính trị Việt Nam được tổ chức theo một cơ cấu song trùng kết hợp giữa các cơ quan chính quyền và cơ quan đảng. Đảng ở đây ý muốn nói là Đảng Cộng sản Việt Nam. Ở cấp trung ương, Ban Chấp hành Trung ương là cơ quan quyền lực nhất bên đảng trong thời gian giữa hai kỳ đại hội, về mặt hình thức tương đương với cấp độ chính quyền trung ương (tức là Chính phủ, Quốc hội, Tòa án Nhân dân Tối cao, Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao, v.v.).
Ở cấp tỉnh/thành, tỉnh ủy/thành ủy là cơ quan quyền lực nhất bên đảng, về mặt hình thức vận hành song song với toàn bộ cơ cấu chính quyền tỉnh/thành.
Thực tế, tỉnh ủy (đối với các tỉnh) và thành ủy (đối với các thành phố trực thuộc trung ương) là cơ quan quyền lực nhất ở cấp tỉnh.
Văn phòng tỉnh/thành ủy là cơ quan tham mưu, giúp việc của tỉnh/thành ủy, bên cạnh các cơ quan đảng khác như ban tổ chức, ban nội chính, ban tuyên giáo, v.v.
Văn phòng tỉnh/thành ủy vừa là tai mắt của Đảng Cộng sản, vừa có quyền năng điều binh khiển tướng về mọi mặt ở địa phương. Về nhân sự, văn phòng này không có nhiều người, thường gồm một chánh văn phòng, vài ba phó chánh văn phòng, và một đội ngũ cán bộ giúp việc.
Một mặt, văn phòng này là nơi đề ra và cố vấn (hay từ thường được dùng là tham mưu) hoạt động cho tỉnh/thành ủy. Mặt khác, đây cũng là nơi quản lý tiền tài của tổ chức đảng cấp tỉnh/thành. [3]
Do vậy, không có gì ngạc nhiên là văn phòng tỉnh/thành ủy được nuôi dưỡng nhờ nguồn ngân sách nhà nước dồi dào, bên cạnh các hoạt động “kinh tế đảng”. Những số liệu sau đây càng làm sáng tỏ luận điểm trên.

Ba tỉnh, thành đứng đầu bảng về mức chi ngân sách cho văn phòng tỉnh/thành ủy là TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội, Thanh Hóa. Đây cũng là những địa phương đông dân nhất cả nước với dân số lần lượt là 9,1 triệu, 8,3 triệu, và 3,7 triệu.
Đặc biệt, Văn phòng Thành ủy TP. Hồ Chí Minh ngốn hết số tiền 772 tỷ đồng trong năm 2021. Số tiền này nhiều gấp hơn 4 lần Văn phòng Thành ủy Hà Nội. [4]
Thanh Hóa chỉ có quy mô dân số chưa bằng một nửa Hà Nội, nhưng chi cho Văn phòng Tỉnh ủy nhiều hơn Văn phòng Thành ủy Hà Nội đến 26 tỷ đồng.
Cao Bằng là tỉnh có dân số gần thấp nhất cả nước (chỉ đứng trên hai tỉnh Lai Châu, Bắc Kạn), với hơn 542.000 người, nhưng chi cho Văn phòng Tỉnh ủy tới 85 tỷ đồng, gần với mức chi của Khánh Hòa với số dân hơn gấp đôi là 1,2 triệu người.
Tương tự, Hà Giang là tỉnh nhỏ hơn Bắc Ninh về mọi mặt kinh tế, nhất là quy mô dân số chỉ có 887.000 người, tức chỉ hơn nửa Bắc Ninh với số dân 1,5 triệu người, nhưng mức chi cho Tỉnh ủy Hà Giang vượt mức Bắc Ninh. [5]
Tuyệt đại đa số khoản tiền chi cho các văn phòng tỉnh/thành ủy là chi thường xuyên, tức là chi phục vụ cho mục đích hoạt động vận hành hằng năm.

Tỉnh nghèo Cao Bằng: Chi cho văn phòng tỉnh ủy cao hơn tổng chi cho năm sở chuyên môn
Năm 2021, Cao Bằng chỉ thu ngân sách được khoảng dưới 800 tỷ đồng. [6] Trong khi đó, tổng số quyết toán chi toàn tỉnh năm này là 13.894 tỷ đồng. Riêng khối các cơ quan, tổ chức cấp tỉnh Cao Bằng được chi hơn 3.535 tỷ đồng. Nghĩa là Quốc hội phải lấy tiền từ các tỉnh, thành khác để trợ cấp cho gần như toàn bộ ngân sách của Cao Bằng.
Dữ liệu cho thấy mức chi 85 tỷ đồng cho Văn phòng Tỉnh ủy Cao Bằng đứng trên cả hàng loạt sở ngành, gấp gần 3 lần mức chi cho Văn phòng Ủy ban Nhân dân tỉnh (29,6 tỷ đồng).
Chỉ riêng Văn phòng Tỉnh ủy đã tiêu tốn số tiền hơn hẳn tổng số tiền của năm sở hoạt động chuyên môn khác như Sở Ngoại vụ, Sở Công thương, Sở Tài chính, Sở Tư pháp, và Sở Nội vụ.

Các con số trên đây tuy chưa thể hiện toàn diện bức tranh của tất cả 64 văn phòng tỉnh/thành ủy trên cả nước, nhưng đã phần nào tiết lộ mức chi tiêu ngân sách của cơ quan này.
Đáng lưu ý hơn cả, điều này thể hiện sự bện chặt và nhập nhằng giữa các tổ chức đảng và tổ chức nhà nước trong cấu trúc quyền lực ở Việt Nam. Ngân sách nhà nước lấy từ tiền thuế của dân phải chi cho tổ chức đảng hoạt động.
Điều này đối lập hoàn toàn với cách vận hành ở các thể chế dân chủ, khi các đảng phải tự gây quỹ từ đảng phí và tiền tài trợ như bất kỳ tổ chức nào khác, độc lập hoàn toàn với ngân sách nhà nước.
Đọc thêm:




Chú thích
- Bộ Tài chính khai trương Cổng công khai Ngân sách nhà nước. (2024). Chinhphu.vn. https://egov.chinhphu.vn/bo-tai-chinh-khai-truong-cong-cong-khai-ngan-sach-nha-nuoc-a-newsdetails-37882-14-186.html
- Số liệu ngân sách nhà nước. (2019). Mof.gov.vn. https://ckns.mof.gov.vn/SitePages/ttckns.aspx#ListReport
- Trần Quốc Vượng. (2018, July 25). Quy định 04-QĐi/TW năm 2018 về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, tổ chức bộ máy cơ quan chuyên trách tham mưu, giúp việc tỉnh ủy, thành ủy do Ban Chấp hành Trung ương ban hành. Quy Định 04-QĐi/TW Năm 2018 về Chức Năng, Nhiệm Vụ, Quyền Hạn, Tổ Chức Bộ Máy Cơ Quan Chuyên Trách Tham Mưu, Giúp Việc Tỉnh ủy, Thành ủy Do Ban Chấp Hành Trung Ương Ban Hành Số Hiệu 04-QĐi/TW – LawNet; lawnet.vn. https://lawnet.vn/vb/Quy-dinh-04-QDi-TW-2018-nhiem-vu-quyen-han-to-chuc-co-quan-chuyen-trach-tham-muu-tinh-uy-5F5DE.html#dieu_5-1
- Trang chủ – Tin tức sự kiện. (2018). Hochiminhcity.gov.vn. http://tcvg.hochiminhcity.gov.vn/tintuc/default.aspx?Source=/tintuc&Category=&ItemID=4443&Mode=1
- Công bố công khai số liệu quyết toán ngân sách năm 2021 – Công khai Ngân sách – Sở Tài Chính Hà Giang. (2021). Hagiang.gov.vn. http://stc.hagiang.gov.vn/cong-khai-tai-chinh/-/view_content/content/2006936/nam-2021-cong-bo-cong-khai-so-lieu-quyet-toan-ngan-sach-nam-2021
- Người viết không thể truy cập được vào các website đề cập đến số liệu thu ngân sách Cao Bằng năm 2021. Con số ước lượng này được suy luận từ thông tin thu ngân sách năm 2022 là 2.542 tỷ đồng, bằng 322% so với cùng kỳ.
Tuấn, M. (2022, July 13). Số thu ngân sách của Cao Bằng đạt cao nhất từ trước đến nay. Báo Nhân Dân Điện Tử; Báo Nhân Dân điện tử. https://nhandan.vn/so-thu-ngan-sach-cua-cao-bang-dat-cao-nhat-tu-truoc-den-nay-post705279.html

